Ο καταλύτης είναι µια συσκευή που τοποθετείται στο σύστηµα εξαγωγής καυσαερίων των βενζινοκίνητηρων και πετρελαιοκίνητων οχηµάτων µε στόχο τη µετατροπή των εκπεµπόµενων ρυπαντών σε αβλαβή, για την ατµόσφαιρα, καυσαέρια. Η µετατροπή αυτή πραγµατοποιείται µε χηµικές αντιδράσεις (π.χ. οξείδωση και αναγωγή), που πραγµατοποιούνται στο εσωτερικό του καταλύτη.
Στις αντιδράσεις αυτές:
- To µονοξείδιο του άνθρακα (CO) οξειδώνεται σε διοξείδιο του άνθρακα (CO2).
- Oι άκαυστοι υδρογονάνθρακες (ΗC) οξειδώνονται σε υδρατµούς (H2O).
- Τα οξείδια του αζώτου ΝΟx ανάγονται σε ατµοσφαιρικό άζωτο (Ν2).
Ο καταλύτης είναι ένα στοιχείο που σε συνθήκες µεγάλης θερµοκρασίας (πάνω από 250 C) βοηθάει στην πραγµατοποίηση µιας αντίδρασης, χωρίς ο ίδιος ο καταλύτης να λαµβάνει µέρος σε αυτή. Η τοποθέτηση του καταλύτη γίνεται στη σωλήνωση εξαγωγής των καυσαερίων, κοντά στην πολλαπλή εξαγωγής και πριν το σιγαστήρα.
Υπάρχουν κεραμικοί και μεταλλικοί καταλύτες. Κάθε κατηγορία έχει συγκεκριμένα πλεονεκτήματα. Έτσι:
Μεταλλικοί:
- Μεγαλύτερη διάρκεια ζωής
- Μεγαλύτερη αύξηση απόδοσης κινητήρα
- Ανθεκτικότεροι σε κτυπήματα
Κεραμικοί:
- Χαμηλότερο κόστος αγοράς
- Μεγαλύτερη αντοχή σε θερμοκρασίες άνω των 1.200 βαθμών Κελσίου
- Χαμηλότερα επίπεδα θορύβου
Γενικά οι μεταλλικοί καταλύτες θεωρούνται ποιοτικότεροι. ΟΙ εργοστασιακοί καταλύτες των αυτοκινήτων είναι συνήθως κεραμικοί. Λίγες είναι οι εταιρείες που χρησιμοποιούν μεταλλικούς καταλύτες και κυρίως στα κορυφαία τους μοντέλα. Όσοι επιθυμούν να βελτιώσουν το σύστημα εξαγωγής, δηλαδή να έχουν καλύτερη ροή καυσαερίων, πρέπει να τοποθετούν μεταλλικό καταλύτη.